Rodzaje uczelni, poziomy i tryby studiów: Przewodnik po studiach w Polsce

Matura zdana, a Ty masz totalny misz-masz w głowie, gdy ktoś pyta, w jakim trybie chcesz studiować, na jakiej uczelni, na który stopień idziesz? W tym wpisie wyjaśnię Ci, na czym polega różnica między uczelnią publiczną a prywatną oraz co tak naprawdę oznaczają studia stacjonarne, zaoczne i podyplomowe. Zapraszam Cię do lektury. Albo do obejrzenia wideo :)

https://www.youtube.com/watch?v=5Atu5PoksbE

Wielki chaos, czyli pizza z dostawą czy hawajska?

Matura zdana, wyniki zaraz będą, czas wybrać studia, każdy Cię pyta, na jakie idziesz, a Ty masz totalny misz-masz w głowie? Nie jesteś z tym sam! Ostatnio znowu usłyszałam od maturzysty pytanie: "Czym się właściwie różnią studia zaoczne od podyplomowych?".  

Zrozumiałam wtedy, że muszę wreszcie dokładnie to wyjaśnić, bo to tak, jakby zapytać: czym się różni pizza hawajska od pizzy z dostawą? Hawajska to po prostu rodzaj pizzy, a opcja z dostawą informuje o tym, gdzie ją zjesz.

Ze studiami jest dokładnie tak samo – studia zaoczne to informacja o tym, kiedy studiujesz, a podyplomowe określają to, co studiujesz. Dzisiaj rozbijemy ten uniwersytecki Matrix na części pierwsze, po to, byś operował tymi pojęciami lepiej niż niejeden nauczyciel. Weź coś do picia i ogarnijmy to raz a dobrze ;)

Trzy osie systemu szkolnictwa wyższego

Żeby zrozumieć polskie szkolnictwo wyższe, musisz zapamiętać, że każdy kierunek studiów opisują trzy niezależne od siebie cechy. To trochę jak zamawianie wspomnianej pizzy: wybierasz jej rozmiar, rodzaj składników i decydujesz, czy jesz ją na miejscu, czy zamawiasz do domu.

Te trzy uniwersyteckie osie to:  

• CO studiujesz? Ta oś określa poziom Twoich studiów i decyduje o tym, jaki tytuł dostaniesz na sam koniec nauki. 

  
  

• GDZIE studiujesz? Dotyczy typu wybranej uczelni – decydujesz, czy ma być ona państwowa, czy prywatna.  

  
  

• KIEDY studiujesz? Oznacza to tryb nauczania – informuje, czy spędzasz na uczelni czas w tygodniu, czy może w weekendy.  

  
  

Oś 1: CO studiujesz? (Poziomy i tytuły)

Stopień studiów decyduje o tym, jak długo trwa nauka i z jakim ostatecznie dyplomem wyjdziesz z uczelni. Większość kierunków studiuje się u nas w tzw. systemie bolońskim, który odgórnie podzielony jest na dwa stopnie:  

• Studia I stopnia (licencjat/inżynier) Jest to Twój pierwszy oficjalny krok po maturze. Mogą to być studia, które trwają 3 lata i na koniec dają Ci tytuł licencjata (np. w przypadku ekonomii, filologii, czy też dziennikarstwa, pedagogiki... i wielu innych). Możesz też wybrać kierunek trwający 3,5 roku, który kończy się zdobyciem tytułu inżyniera (zazwyczaj na kierunkach ścisłych i technicznych, takich jak informatyka, budownictwo, czy zarządzanie produkcją... i wielu innych).  
  

• Studia II stopnia (magisterka) Trwają z reguły od 1,5 roku do 2 lat. Żeby się na nie zapisać, musisz już mieć obroniony tytuł licencjata lub inżyniera. Co ważne, nie musisz na nich kontynuować tego samego kierunku, który realizowałeś na I stopniu!  
  

• Jednolite studia magisterskie

  Stanowią główny wyjątek od systemu bolońskiego. Niektórych profesji nie da się podzielić na dwa odrębne etapy nauki. Prawo, kierunek lekarski, psychologia, weterynaria, czy aktorstwo, fizjoterapia (i kilka innych) to tak zwane studia jednolite. Wsiadasz do tego samego pociągu na 5 lub 6 lat i wysiadasz dopiero z uprawnieniami oraz tytułem magistra lub lekarza.  
  

• Studia podyplomowe Jak sama nazwa podpowiada, są to studia, które realizuje się PO zdobyciu dyplomu. To dobra opcja dla osób, które zakończyły już przynajmniej naukę na poziomie licencjatu lub inżyniera. Trwają przeważnie 2 lub 3 semestry i świetnie służą do błyskawicznego zdobycia wąskiej umiejętności rynkowej, takiej jak marketing w social mediach lub zarządzanie projektami.  

  
  

• Szkoła doktorska To etap przewidziany dla osób, które chcą zajmować się dziedziną w sposób stricte naukowy. Nauka w niej trwa od 6 do 8 semestrów, jest zupełnie bezpłatna, a co więcej – doktoranci regularnie otrzymują powszechne stypendium. Po obronie pracy otrzymasz skrót "dr". 

Oś 2: GDZIE studiujesz? (Uczelnie publiczne a prywatne)

Kolejny krok to status prawny Twojej uczelni. W Polsce podział jest dość jasny: szkoły wyższe dzielą się na państwowe (publiczne) oraz niepubliczne, które są z reguły zakładane przez fundacje, spółki lub osoby prywatne.  

• Uczelnie publiczne: są finansowane głównie z budżetu państwa, co jest ich mocną stroną, a dodatkowo oferują zaplecze badawcze, laboratoria oraz niosą ze sobą wielowiekowy prestiż. Ich wadą jest natomiast z reguły spora konkurencja, jaką napotkasz w trakcie rekrutacji na bezpłatne studia dzienne. 

  
  

• Uczelnie niepubliczne (prywatne): Utrzymują się przede wszystkim z opłacanego przez studentów czesnego. Ich zaletą jest to, że potrafią bardzo elastycznie reagować na zmiany na rynku pracy, sprawnie wprowadzają innowacyjne kierunki, a nacisk edukacyjny kładą na praktykę rynkową. Pamiętaj jednak, że nauka na nich zazwyczaj sporo kosztuje i mogą mieć uboższe zaplecze do badań.  

  
  

• Poziom nauczania: choć wiele osób uparcie twierdzi, że uczelnie publiczne reprezentują wyższy poziom, taka generalizacja jest krzywdząca dla dobrych uczelni prywatnych. Zdarza się też, że na obydwu rodzajach uczelni wykładają na co dzień ci sami profesorowie.  

  
  

Największy mit: na państwowych studiuje się za darmo

Wiele osób w to wierzy, ale to prawda tylko w połowie! Na publicznym uniwersytecie nauka jest dla Ciebie darmowa wyłącznie wtedy, gdy wybierzesz typ studiów stacjonarnych (czyli tzw. dziennych). Jeśli wybierzesz na państwowej uczelni tryb zaoczny, to będziesz zmuszony za nie zapłacić. Studia na uczelni prywatnej opłaca się natomiast zawsze, podobnie jak naukę na studiach podyplomowych. 

Oś 3: KIEDY studiujesz? (Tryby studiowania)

Trzeci, bardzo praktyczny wymiar to prosta odpowiedź na pytanie: w jakich godzinach i dniach odbywają się Twoje zajęcia? Ustawowy podział wyznacza tu dwa oficjalne tryby, czyli tryb stacjonarny i tryb niestacjonarny.

• Studia stacjonarne (dzienne) To klasyk. Chodzisz na zajęcia od poniedziałku do piątku. Wykłady mogą odbywać się rano lub zaczynać w południe, mogą trwać aż do wieczora, często z przerwami zwanymi "okienkami". Wybierając je na uczelni państwowej, nie zapłacisz nic za samą naukę. I ten typ daje Ci pełne zanurzenie w tzw. "życiu studenckim".  

  
  

• Studia niestacjonarne (zaoczne/weekendowe) Tydzień pracy zostaje dla Ciebie wolny. Zjazdy organizowane są na uniwersytecie najczęściej co dwa tygodnie – w piątki popołudniu oraz przez całą sobotę i niedzielę. Należy pamiętać, że niezależnie od uczelni, zawsze są to studia płatne.  

  
  

• Studia wieczorowe To drugi, nieco już rzadszy w Polsce tryb nuki niestacjonarnej. Odbywają się od poniedziałku do piątku, lecz uczelnia organizuje je w popołudniowych godzinach, przykładowo od 16:00 aż do 21:00. Są opcją płatną.

  
  

Bez względu na to, jaki konkretnie tryb nauki na koniec wybierzesz, Twój ostateczny dyplom ma dokładnie taką samą moc i nikt nie zapisuje na nim informacji o tym, kiedy uczęszczałeś na wykłady.  

Złota Macierz: ułóż z tych klocków plan dla siebie

Twój świadomy wybór będzie polegał na tym, aby dobrze złożyć klocki z opisanych przeze mnie wymiarów. Każdy człowiek decyduje o swoim wymarzonym stopniu, wybiera najlepszą uczelnię i dopasowuje tryb życia do planów zawodowych. Jak to może wygląda u konkretnych osób?  

• Kasia zdecydowała się zostać psychoterapeutką. Chce się bezpłatnie uczyć ze znajomymi w tygodniu, więc jej konfiguracja to: studia jednolite magisterskie, uczelnia publiczna, tryb stacjonarny.  

  
  

• Tomek odnalazł już dobrze płatną pracę na stanowisku programisty i potrzebuje tylko zajęć zorientowanych na praktykę podczas weekendów. Jego wybór to: stopień inżynierski, uczelnia niepubliczna, nauka zaoczna.  

  
  

• Monika bardzo chce studiować zarządzanie na państwowym uniwersytecie ekonomicznym. Ale musi pomóc w ciągu tygodnia swoim rodzicom w firmie, więc jej zestaw to: licencjat, uczelnia publiczna oraz niestacjonarny tryb zaoczny - za który mimo państwowego statusu musi opłacić czesne.

  
  

Widzisz to? :)

Trzy różne ścieżki i każda z nich dobrze zdaje egzamin, ponieważ odzwierciedla realny, codzienny styl życia wybranej osoby i jej potrzeby.

Co teraz?

Wybór wymarzonych studiów wcale nie przypomina wyroku na całe Twoje życie – jest jedynie dopasowaniem edukacyjnego narzędzia do Twoich celów zawodowych.

Jeżeli wciąż męczysz się i czujesz wielką presję przy wyborze, nie musisz już rzucać monetą. Śmiało wejdź w link poniżej, żeby zapisać się na indywidualne konsultacje – usiądziemy, pogadamy o celach i idealnie dostosujemy do nich plany edukacyjne.  

👉 https://www.cieszsieprzyszloscia.pl/konsultacja-indywidualna/kierunek-studiow

Podrzuć ten wpis zdezorientowanym znajomym przed rekrutacją!

Zapraszam Was też na mojego TikToka Ciesz Się Przyszłością, na którym dodaję szybkie porady edukacyjne i zawodowe!

A teraz... trzymam mocno kciuki za Wasze wyniki na maturach!